Στη Ζαγορά, τα Βιβλία Άνοιξαν τον Δρόμο πριν από τα Καράβια

Αν σταθείς για λίγο στη Ζαγορά και αφήσεις στην άκρη τους χάρτες, θα καταλάβεις πως αυτό το χωριό δεν αφηγείται την ιστορία του με πέτρες ή με θέες.

Την αφηγείται με βιβλία.

Πολύ πριν αποκτήσει φημισμένους εμπόρους, πριν τα πλοία του ανοίξουν δρόμους στο Αιγαίο και πριν τα μήλα της ταξιδέψουν σε ολόκληρο τον κόσμο, η Ζαγορά είχε ήδη κάνει μια επιλογή που θα καθόριζε το μέλλον της.

Επέλεξε τη γνώση.

Σε μια εποχή όπου η μόρφωση ήταν προνόμιο λίγων, σε αυτό το ορεινό χωριό του Πηλίου ιδρύθηκαν σχολεία, δημιουργήθηκαν βιβλιοθήκες και καλλιεργήθηκε μια βαθιά πίστη ότι το μεγαλύτερο κεφάλαιο ενός τόπου δεν είναι ο πλούτος του, αλλά οι άνθρωποί του.

Το περίφημο Ελληνομουσείο δεν ήταν απλώς μια σχολή.

Ήταν μια μικρή εστία φωτός.

Μέσα στις αίθουσές του, νέοι άνθρωποι μελετούσαν αρχαία ελληνικά, φιλοσοφία και επιστήμες, όταν για μεγάλο μέρος του ελληνισμού η παιδεία παρέμενε όνειρο δύσκολα προσβάσιμο.

Δεν είναι τυχαίο ότι από εδώ πέρασαν μορφές που συνέβαλαν στη διάδοση των ιδεών του Νεοελληνικού Διαφωτισμού.

Η Ζαγορά δεν δίδαξε μόνο γράμματα.

Δίδαξε έναν τρόπο να σκέφτεσαι.

Κι όμως, η ιστορία της δεν έμεινε κλεισμένη μέσα στις σχολικές αίθουσες.

Κατηφορίζοντας προς το Χορευτό, ο δρόμος οδηγούσε στη θάλασσα.

Εκεί όπου τα καράβια περίμεναν να ανοίξουν πανιά για την Κωνσταντινούπολη, την Αλεξάνδρεια, τη Σμύρνη και τα λιμάνια της Ευρώπης.

Οι Ζαγοριανοί έγιναν έμποροι και ναυτικοί.

Γύρισαν τον κόσμο.

Όμως δεν επέστρεφαν μόνο με εμπορεύματα.

Επέστρεφαν με βιβλία.

Με ιδέες.

Με νέες αντιλήψεις.

Με την πεποίθηση ότι η πρόοδος ενός τόπου χτίζεται πρώτα στο πνεύμα και ύστερα στην οικονομία.

Αυτή η νοοτροπία διακρίνεται ακόμη και σήμερα.

Η Ζαγορά δεν είναι ένα χωριό που ζει αποκλειστικά από τις αναμνήσεις του.

Παραμένει ένας τόπος παραγωγής.

Τα περίφημα μήλα της δεν αποτελούν απλώς ένα τοπικό προϊόν.

Είναι το αποτέλεσμα μιας σχέσης με τη γη που συνεχίζεται αδιάκοπα εδώ και γενιές.

Καθώς περπατάς στα καλντερίμια, ο ήχος του νερού σε συνοδεύει σχεδόν παντού.

Μικρές πηγές, πέτρινες κρήνες και τρεχούμενα ρυάκια διασχίζουν διακριτικά τον οικισμό, σαν μια υπενθύμιση ότι η ζωή εδώ κυλούσε πάντοτε μαζί με το νερό.

Οι αυλές μοσχοβολούν χώμα και καρπούς.

Οι πλαγιές αλλάζουν χρώμα με τις εποχές.

Και πίσω από κάθε πέτρινη πόρτα υπάρχει η αίσθηση πως αυτό το χωριό εξακολουθεί να εργάζεται, όχι για να εντυπωσιάσει τον επισκέπτη, αλλά γιατί έτσι έμαθε να υπάρχει.

Ίσως γι' αυτό η Ζαγορά αφήνει μια τόσο διαφορετική εντύπωση.

Δεν σε κερδίζει με μια μόνο εικόνα.

Σε κερδίζει με τον χαρακτήρα της.

Με την αίσθηση ότι βρίσκεσαι σε έναν τόπο που απέδειξε πως η πραγματική ευημερία δεν γεννιέται μόνο από τον πλούτο ή το εμπόριο.

Γεννιέται όταν η γνώση, η εργασία και η τόλμη συναντούν το ίδιο όραμα.

Και τότε καταλαβαίνεις ότι τα βιβλία άνοιξαν πράγματι τον δρόμο.

Τα καράβια απλώς τον συνέχισαν.

Aspa P.